Katılım Bankası Nedir? Katılım Bankası Nasıl Çalışır?

Müslümanların ibadet ve yaşayış hükümlerinin yer aldığı Kur’an-ı Kerim’de kesin bir şekilde yasaklanan faiz, bugünkü bankacılık sisteminin üzerine bina edildiği bir olgudur.

Ülkemizde faiz temelli bankacılık anlayışının yaygın olduğunu, katılım bankalarının yavaş yavaş piyasalara girdiğini söyleyebiliriz. Bu durum da genellikle “katılım bankası nedir?” sorgulamalarını beraberinde getirmektedir.

Katılım bankalarının tarihsel sürecine bakacak olursak, köken olarak 1960’lı yıllarda doğmuş faizsiz bir bankacılık sistemi olduğunu görebiliriz. Katılım bankasının tarihçesi, nasıl doğduğu, nasıl geliştiği ve ne tür bir hizmet sunduğu da merak edilen konular arasında gelmektedir.

Şimdi gelin birlikte katılım bankalarına yakından bakalım…

Katılım Bankası nedir?

Ticari hayatın bankalar üzerinde döndüğü günümüzde faizsiz işlem yapmak isteyenler için çok önemli bir kurum olan katılım bankaları, faizsiz esasa göre bankacılık faaliyeti yapan kuruluşlardır. Faizsiz bir bankacılık arayışı içinde olan mütedeyyin kesimin ihtiyaç ve taleplerine cevap veren katılım bankacılığının en belirgin fonksiyonu, faiz hassasiyeti bulunan tasarruf sahiplerinin tasarruflarını ve yastık altı olarak değerlendirilen kaynakları ekonomiye kazandırmaktır. Katılım bankalarını diğer bankalardan ayıran temel özellik, faizli bankalarda paradan para kazanma sistemi bulunurken, katılım bankalarında kâr-zarar ve risk paylaşımı esasının bulunmasıdır.

katılım bankası nedir_
Katılım Bankası Nedir?

Katılım bankası, dini görüşleri sebebi ile faizden uzak durmak isteyen Müslüman insanların yararlanması için oluşturulmuş bir bankacılık sistemidir. Katılım bankalarının faizsiz, kâr ve zarar riski bulunan, fon toplama prensibine dayalı olduğunu görmekteyiz. Zira sistem, ticaret fonlaması, ortaklık fonlaması, finansal kiralama araçları yöntemleri sunmakla birlikte, bu fonu dışarıdan topluyor ve sonrasında bu anlamda ihtiyaç duyanlara kullandırarak fonu kullanan bireyin ya da işletmenin hem kâr hem de zararına ortak oluyor.

Bu açıdan değerlendirildiğinde katılım bankalarının üretimi, yatırımı, istihdamı, ihracatı desteklediğini söyleyebiliriz.

Bugün resmi literatürde katılım bankaları olarak tanımlanan bankalar; “katılım bankası”, “İslami banka”, “kâr-zarar ortaklığı bankası” ya da “faizsiz banka” şeklinde isimlendirilmektedir. Ancak katılım bankalarının klasik bankalardan işlevsel olarak pek fazla farkı yoktur. Aradaki fark tasarrufları toplamak ve bu tasarrufları yatırıma aktarmak işlevini farklı modellerle yapmasından kaynaklanır.

İlginizi çekebilir: Türkiye’de Faaliyet Gösteren Katılım Bankaları

Katılım Bankası Tarihçesi

Katılım bankalarının ortaya çıkışı 1969 yılındaki İslam Konferansına kadar dayanır. Konferansa katılan ülkeler arasında İslam Kalkınma Bankası ve İslam Bankaları Birliği kurulur. Bu süreçten sonra faizsiz bankacılıkla ilgili dünyada gelişmeler görülmeye başlanır.

1963-1966 yılları arasında Mısır’da Ahmet en-Neccar tarafından kurulan faizsiz banka modeli, bu alandaki ilk deneme olarak kabul edilebilir.

1971 yılında Mısır’da devletin de desteğiyle kurulan “Nasr Sosyal Bankası” ilk faizsiz ticari banka örneğidir.

Ülkemizde katılım bankası olarak anılan bankaların dünyadaki sayıları da hayli fazladır. İslami bankacılık konusunda Malezya önde gelen ülkelerden biridir. Dünyada en büyük on İslami bankadan yedisi İran’da bulunmaktadır.

katılım bankası tarihçesi
Katılım Bankası Tarihçesi

Bugün dünya üzerinde 100’den fazla faizsiz sistemde çalışan banka bulunmaktadır.

Ülkemizde ise Albaraka’nın girişimiyle 1983 yılında ilk faizsiz banka kurulur.

Albaraka, Bahreynli Shaikh Saeed Ahmed Al Lootah tarafından kurulmuş ve bugün dünyanın pek çok ülkesinde, özellikle de İslam ülkelerinde İslami Bankacılık örneği sunan bankaların başında gelmektedir. Türkiye’de bulunan katılım bankaları şunlardır:

  • Ziraat Katılım Bankası: Kuruluş 2015
  • Vakıf Katılım Bankası: Kuruluş 2015
  • Türkiye Finans Katılım Bankası: Kuruluş 2005
  • Kuveyt Türk Katılım Bankası: Kuruluş 1989
  • Albaraka Türk Katılım Bankası: Kuruluş 1985

Katılım Bankası nasıl çalışır?

Katılım bankalarında açılan hesaplar, kâr ve zararı kabul etmek üzerine bina edilmiştir.

Katılım hesaplarını faizli sistemden ayıran belirgin özellik, anapara ve önceden belirlenmiş sabit bir getiri garantisi bulunmamasıdır.

Katılma hesaplarında elde edilecek kâr, taraflar arasında önceden belirlenmiş olan orana göre paylaşılmaktadır. Uygulama genel olarak elde edilen kârın %80’ini hesap sahibi, %20’sini de Katılım Bankası’nın alması şeklinde işletilmektedir.

katılım bankası nasıl çalışır_
Katılım Bankası nasıl çalışır?

Katılma bankalarındaki hesaplar en az bir aylık olmak üzere 3 aylık, 6 aylık, 1 yıllık ve 1 yıldan daha uzun (5 yıla kadar) vadede açılabilmektedir.

Bir katılım bankası, banka için topladığı yatırım fonlarını ticaret sebebi, mal alımı sebebi, gayrimenkul alımı sebebi, finansal kiralama sebebi ile borçluya fonlar. Bu fonlama, genellikle küçük ölçekli işletmeler ve girişimciler için sağlanmaktadır. Bu açıdan bakıldığında, katılım bankalarının genel müşteri kitlesinin KOBİ ve bireysel müşteriler olduğunu kolay bir biçimde anlayabiliriz.

Borçlu, aldığı borcu vadesinde, faizsiz olmasına karşın bankanın ihtiyaç duyduğu gelirleri sağlamak adına bir plan dâhilinde, yine vadeye uygun olarak geri öder.

Katılım bankaları nakdi kredi sağlamaz ve krediyi taahhütlü bir mal alımı için sağlarlar.

Katılım bankacılığının nasıl çalıştığı hakkında daha detaylı bilgi almak için TKBB sayfasını inceleyebilirsiniz.

Yorumlar

  • Yunus
    1 Eylül 2020 Saat 17:42

    Katılım bankası hakkında kafamdaki tüm sorulara yanıt bulduğum bir yazı olmuş. Emeğinize sağlık, takipte kalacağım!

  • Mahmut usluoğlu
    1 Eylül 2020 Saat 17:42

    Katılım bankası kesinlikle ciddi araştırılması gereken bir konu. Teşekkürler 👍

  • Mualla
    1 Eylül 2020 Saat 17:43

    Katılım bankacılığı hakkında çok faydalı ve bilgilendirici bir yazı olmuş. 👍 Teşekkürler Fevarsi

  • Müge
    1 Eylül 2020 Saat 17:44

    Faydalı tüm içerikleriniz için teşekkürler👍

  • Zeynep
    1 Eylül 2020 Saat 17:47

    Gayet bilgilendirici bir yazı olmuş, teşekkürler.

  • Necip
    1 Eylül 2020 Saat 17:49

    Katılım bankasının normal bankalardan bazı farklarını biliyordum ancak içeriğinizi okuduktan sonra çok daha ayrıntılı bilgiler edindim. Emeğinize sağlık

  • Göktuğ
    1 Eylül 2020 Saat 17:50

    Standart bankacılıkla katılım bankacılığının farkını bilmiyordum. Aydınlanmış oldum sayenizde teşekkür ederim.

  • Ahmet
    1 Eylül 2020 Saat 18:19

    Sağdan soldan duyardim. Sonunda özet bir yazi bulabildim😋

  • Merve
    1 Eylül 2020 Saat 19:40

    Açıklayıcı ve bilgilendirici olmuş kafamda bu konuda birçok soru vardı elinize sağlık 🙂

Yorum Yap