Tekafül Sigortacılığı

Tekafül sözlük anlamı itibari ile “dayanışma, karşılıklı işbirliği” gibi anlamlara gelmektedir. Arapça kökenli kefalet kelimesinden türemiştir. Tekafül sigortacılığı, yardımlaşma esasına göre yapılan karşılıklı sigorta işlemi olarak tanımlanmaktadır.. Bireylerin bir araya gelerek, içlerinden birinin maruz kalacağı felaketin hasarını tazmin etmek üzere yaptıkları bir yardımlaşmadır. Bir diğer adı Katılım Sigortacılığı’dır.
tekafulsigortaciligisonson

İlkeler

Katılım sigortacılığının temelde 2 ilkesi bulunmaktadır:

  • Karşılıklı yardımlaşma 
  • Toplanan primlerin faiz dışı piyasa enstrümanlarında değerlendirilmesi

Modeller

Tekafül Sigortacılığında uygulanan 3 temel model bulunmaktadır. 

Mudârebe Modeli

Bu model, özellikle Malezya, Endonezya gibi uzak doğu ülkelerinde benimsenen bir modeldir. Basit bir anlatımla bu modelde sermayedarı tarafından kurulan bir tekâfül şirketi sigorta poliçesi düzenleme başladıkça katılımcılardan teberruları fon içerisinde biriktirmeye başlar. Dönem sonunda fonda herhangi bir artı değer kalması halinde bu değerin hangi oranda paylaşılacağı hususunun ilk başta sözleşme ile belli olması gerekmektedir. Mesela %30 tekâfül şirketine %70 poliçe sahiplerine veya %50 tekâfül şirketine %50 poliçe sahiplerine gibi bir oran bildirimi yapılır. Mudarebe modelinde şirket katkı paylarının tahsil edilmesi, bunların işletilmesinden ve idaresinden sorumludur. İşletilen bu fonlara ait meblağdan elde edilen kazanç da şirket ve fon arasında önceden belirlenmiş bir oran dâhilinde paylaştırılmaktadır. Dönem içerisinde oluşan direkt ve dolaylı hasar giderleri ile retekâfül/reasürans giderleri katılımcı fonlarından karşılanmakta, diğer giderler ise şirketin sermayesi tarafından üstlenilmektedir.

Vekâlet Yöntemi

Bu modelde tekâfül şirketi poliçe sahibinin vekili gibi hareket etmektedir. Şirketin rolü havuza ait tüm işlemleri önceden belirlenmiş bir ücret mukabilinde yerine getirmektir. Şayet bu işlemlerden şirket pay almıyorsa bu sistem “Ücretsiz Vekâlet” adı verilmektedir. Bu modelde şirketin alacağı ücret akit yapılırken belirlenir. Bütün giderler/masraflar bu ücretten karşılanır ve bu ücretin yetmediği durumlarda şirket sermayedarı bu eksiği kendileri karşılarlar. Saf Vekâlet modelinde yatırım gelirlerinden de şirket herhangi bir pay alamaz. Katılımcılardan alınan vekâlet ücreti şirket geliri olarak muhasebeleşmektedir. Dağıtım kanallarına ödenen komisyon ücreti bu gelirden karşılanabilir. Bu kısımdan geri kalan katkı payı meblağı ise Tekâfül fonuna aktarılmaktadır. Bu fondan tazminatlar, Retekâfül, teknik karşılıklar vb. teknik giderler karşılanır. Bu harcamalardan sonra bakiye kalması halinde bunun tümü poliçe sahiplerine nakledilir. Bazı durumlarda bu bakiyeden gerekli karşılıklar da ayrıldıktan sonra dağıtım yapılmaktadır. Bu model daha ziyade Ortadoğu ve Körfez Bölgesindeki ülkelerde uygulanmaktadır.

Karma Yöntem

Bu model saf vekâlet yöntemine benzemekte, sadece fonun işletmesi tarafında tekâfül şirketi Mudarip sıfatı ile de bundan pay almaktadır. Bu model Karma veya Hibrit (Mudarebe ve Vekâlet modellerinin karışımı) olarak isimlendirilmektedir. Vekâlet yöntemindeki gibi şirket belli bir vekâlet ücreti aldıktan sonra arta kalan katkı payı meblağı yatırıma yönlenmekte ve şirket Mudarebe usulüyle gerçekleştirilen yatırım gelirlerinden de pay alarak kazanç elde etmektedir. Son yıllarda kurulan Tekâfül şirketlerinin çoğu bu modeli tercih etmekte, dini açıdan da bu modelin daha sıhhatli olduğu âlimler tarafından ifade edilmektedir. Ayrıca önceden beri Mudarebe modelini benimsemiş bazı şirketlerin de bu modele geçiş yapmakta oldukları görülmektedir.

Mevzuat

20 Eylül 2017 tarihinde Başbakanlık’a bağlı Hazine Müsteşarlığı tarafından Katılım Sigortacılığı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik resmi gazetede yayınlanmıştır. Bu yönetmelik ile beraber katılım sigortacılığının hukuki dayanağı ortaya konmuş, bu alanda hizmet veren firmaların ilgili kuruluşlardan izin alması zorunlu tutulmuştur.

Fetva

Katılım Sigortacılığı Yönetmeliğinin 8. Maddesi uyarınca “Katılım sigortacılığı faaliyetinde bulunan şirketler, yaptıkları faaliyetlerin katılım sigortacılığı ile katılım finans ilkelerine uygunluğunun sağlanması ve takibi maksadıyla şirket bünyesinde danışma komitesi oluşturur veya söz konusu faaliyeti dışarıdan hizmet alımı ile gerçekleştirir.” Bu sebeple, Türkiye’deki tüm Katılım Sigortacılığı şirketlerinin danışma kurulları bulunmakta, bu kurullar şirket faaliyetlerini denetlemekte ve yapılan işlemleri fıkıh kuralları çerçevesinde değerlendirmektedir.

Farkları

Sigorta Firmaları

Fevarsi’de Sigorta Firmalarını inceleyebilir, ürünler hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz.